Materyalizm ve İdealizm
Materyalizm maddeciliktir. İlk çağlardan beri ruha hitap eden her türlü inanç ve manevî değerleri inkâr eden bir felsefe akımıdır. İlk çağ filozofları ruhun mu, maddenin mi önceliği olduğu konusuna çok kafa yormuşlar, bu temel soru üzerinde ikiye bölünmüşler:
Dünyayı Allah mı yarattı, yoksa dünya ezelden beri var mıydı?
Filozofların önemli bir kısmının, Allah’ın varlığının, maneviyatın, ruhun, düşüncenin, metafiziğin önceliğini savunmuş olduklarını burada söyleyelim. Maneviyatı savunan felsefeye idealizm denmiştir.
Bir kısmı ise maddenin asıl olduğunu, maddenin ezelî oluşunu, aklın, düşüncenin, ruhun, değerlerin ve maneviyatın sonradan maddeye eklemlendiğini savunarak düşüncelerini materyalist bir zemine oturtmuşlardır.
Risale-i Nur’un Ana Görevi
Materyalist felsefe modern bilimin kendi sistemini desteklediğini öne sürmüş, propagandasını fen ve teknoloji temelinde yapmış ve bu çerçevede ateist fikirler geliştirmiştir. Bu fikirler Batıda “pozitivizm” denen bir akımı doğurmuştur. Auguste Comte’ün fikir babalığını yaptığı Pozitivizm’e göre modern dünyada artık dine ve inançlara gerek yoktur, insan her türlü ihtiyacını fenle ve teknolojiyle giderecektir, fennin ilerlemesiyle insan ölümü yenecektir.
Geçtiğimiz yüzyılda bu fikirlerin uyuşturduğu bir insanlık tablosuna şahit olduk. Devletlerin kimisi daha katı bir tutumla Marksist bir şekle evrilirken, hemen birçoğu pozitivist bir yaklaşımla yönetim sistemlerinden dini uzaklaştırdılar. Kamu alanını dinden soyutlamak istediler. Dinin kendisini de güya pozitivist bir süzgeçten geçirip bir ulus dini ortaya koydular. Türkiye’de bir dönem devletin, ezanın ve ibadetin ana dilde olmasını savunarak dinin deforme edilme ısrarının altında yatan temel saik de bu yaklaşımdı. Bilim adamları bilim dünyasından dini çıkardılar ve buna akılcılık ve bilimcilik dediler.
Hatta bu yaklaşım öylesine abartıldı ki, gelecekte bilimin hâkim olmasıyla insanlığın artık yiyecek yapmaya ve pirzola pişirmeye ihtiyaç duymayacağı; yeme-içme ihtiyaçlarının tabletler halinde bilimin üreteceği haplarla karşılanacağı gibi akla ziyan iddialarda bulundular. (1935’li yılların gazetelerinde böyle iddialara rastlamak mümkündür.) Şairler makineleşmeyi din gibi savunan şiirler yazdılar.
Ortaçağda skolastik bir fikir çıkmazına sürüklenen Batının pozitivizme kaymasını anlamak mümkün. Fakat aklı kullanmayı ve ilim yapmayı ibadet sayan bir din olan İslâm’ın insanlığa dar geldiğini söylemek ve pozitivist arayışlara girmek doğuda tam bir dinî musîbet olmuştur. Bediüzzaman bu sapkınlığa, “dalâlet fenden ve ilimden gelse, izalesi müşküldür.” (Mektubat) Sözleriyle işaret etmiş ve hayatını bu sapkınlığı çürütmeye ve terü taze iman esaslarını ispat etmeye adamıştır. Risale-i Nur böyle bir çabanın ürünüdür.
Materyalizm Tokadı Bilimden Yedi
Öte yandan ilginçtir ki, materyalist felsefe günümüzde en büyük tokadını, tabu haline getirdiği bilimden yedi. Bilim dünyası son asırda kaydettiği gelişmelerle materyalist felsefenin ve ateizmin saltanatını yıktı. Meselâ Fizik ilmi, kâinatın başlangıcını açıklayan bir Big Bang teorisi ortaya attı; bu teori ile maddenin ezeli olmadığını, bir başlangıcının bulunduğunu savunarak, materyalizmin temelini sarstı.
Bilim daha da derinleşerek atom altı parçacıklara indi. Buradaki derinliğin sonuna henüz ulaşabilmiş değil. Bir “Higs Bozonu” tesbit etti ki, bu, dünyadaki bütün maddelere kütle veren temel kuantum parçacığı idi. Bu parçacığın yaydığı negatif enerji balonu patlayarak değerleri değiştiğinde kâinatın aniden yok olacağını, hayatı mümkün kılan bütün süreçlerin bozulacağını ortaya koydu. Bilinen fizik âlemin, gerçek varlığın yüzde dördü olduğunu, geri kalan yüzde doksan altının fiziğin tesbit sınırlarında olmadığını itiraf etti.
Allah’ın varlığının, maddeden evvel olduğunu, ezeliyetini, maddenin başlangıcının bulunduğunu, ahiret âleminin varlığın ana büyük gövdesini oluşturduğunu ortaya koyan fizik ilmi karşısında materyalizm günümüzde kendi içine kapandı.
Ve Bediüzzaman bu aşamada, bundan böyle dünyaya materyalizmin değil, her meselesini akla ve ilme tesbit ettiren Kur’ân’ın hükmedeceğini müjdeledi.