Vaktiyle, memleketin birinde, bir eve misafir olan ve dünyaları yiyen bir adam, bir de bu yediklerinin üzerine bal çanağını önüne çeker ve ekmeksiz olarak yemeye başlar.
“Bari balı kurtaralım” diye düşünen ev sahibi, misafire dönerek, “öyle yavan yeme, bal yüreğini yakar” der.
Bir yandan bala kaşık çalmaya devam eden misafir, ev sahibinin maksadını anlar ve ona şöyle cevap verir: “Şu anda kimin yüreğinin yandığını ancak Allah bilir…”
Bugünkü köşe yazımız, kimin yüreğinin yandığı üzerine olacak.
Bundan on-on beş yıl öncesine kadar orta sınıf yemeğini evinde yerdi. Çünkü dışarıdan yemek pahalıydı. Pahalı olmasa bile toplumda böyle bir alışkanlık pek yoktu.
Sonra birden millet olarak dışarıdan yemeye alıştık. Bizi bu alışkanlığa iten bazı sebepler ise şöyle:
1- Artık her evde, karı-koca ikisi birden çalışıyor ve yemek hazırlamaya vakit bulamıyorlar.
2- Genç neslin erkekleri birer prens olarak yetişti ve “kadın işidir” denilerek mutfağa girmediler. Yumurta kırmayı dahi öğrenmediler.
Genç neslin kadınlarına ise anneleri ev işi öğretmedi. Çünkü eve harcayacağı parayı isterken bile kocalarından azar işiten bu anneler, “kızları kendileriyle aynı kaderi yaşamasın” diye, kızlarına, “aman kızım sen mutfağa girme, otur dersini çalış” dediler.
Böyle olunca, evlenip yuva kuran bu genç nesil, vakitleri olsa da evde yemek hazırlamıyorlar. Çünkü hazırladıklarından lezzet almıyorlar.
Anne-babalarına yatılı olarak misafirliğe gittiklerinde ev yemeği yiyen ve dışarıdan yemek söyleme ihtiyacı duymayan bu evli gençler, evlerine döndüklerinde dışarıdan yemek söylüyorlar.
3- Sosyal medyayla birlikte, yemek videoları nefislere hitap ediyor. Reklamlar, insanların kulaklarına “sen de dışarıdan ye” diye fısıldamaya başladı.
4- Bilhassa pandemiden sonra kuryeler yaygınlaşmaya başladı. Eve yemek söyleme rahatlığı da dışarıdan yemeyi alışkanlık haline getirdi.
Dışarıdan yeme alışkanlığı bazı sağlık problemlerini birlikte getirdi. İçerisinde ne olduğunu daha az bildiğimiz gıdalar tüketmeye başladık. Yediğimiz şeyler gayet kaliteli olsa dahi, gıdaya her saatte ulaşabilme imkânı, beraberinde gece geç saatlerde yeme alışkanlığını getirdi. Böylece obezite ve diğer sağlık problemleri de artmaya başladı.
Dışarıdan yeme alışkanlığının başkaca sebepleri de elbette vardır. Şimdi ekonomisine gelelim:
Dışarıdan yemek, bu alışkanlığın ilk zamanlarında ekonomik olarak aslında uygundu. Hatta kimi zaman dışarıdan yemek, evde hazırlamaktan daha hesaplıya geliyordu.
Teşbihte hata olmasın, uyuşturucu maddeye alıştırılan bağımlılar gibi dışarıdan ucuza yemeye alıştırıldık. Şimdilerde ise dışarıdan yemek eskisi kadar hesaplı değil.
İnsanlar lokantalardaki bu fiyat artışlarından şikayetçiler. Esnafa kulak verdiğimizde ise onlar da şunu söylüyorlar:
“Artık nakit ödeme yapan kimse kalmadı. İnsanlar hesabı kartla ödüyorlar. Kazandığımız para banka komisyonlarına gidiyor. Kurye şirketlerinin komisyonları da cabası. Personel gideri, kira, SGK ve vergi derken, elimizde avcumuzda bir şey kalmıyor…”
Yani bu hikâyede kimin katıksız bal yediğini ve kimin yüreğinin yandığını sadece Allah biliyor…